08-05-13

Recensie: De onvrije oefening - Simone Heitinga & Stasja Köhler

Titel: De onvrije oefening
Auteur: Simone Heitinga & Stasja Köhler
Genre: Waargebeurd 
Uitvoering: Paperback
320 pagina's | Uitgeverij De Geus | maart 2013


Simone Heitinga & Stasja Köhler
Beide oud-turnsters behoorden in de jaren ’90 tot de Nederlandse toptalenten die geselecteerd werden in Oranje. Beiden zijn journalist geworden. Heitinga is daarnaast luchtacrobate bij  Cirque du Soleil maar ook bekend als model en danseres.

Het verhaal:
Ze waren grote namen in de Nederlandse turnsport: Simone Heitinga en Stasja Köhler. Op heel jonge leeftijd kruiste toptrainer Gerrit Beltman hun pad, die er met zijn hardhandige methodes in slaagde om Stasja en Simone aan de top te krijgen. Maar tegen welke prijs? Jarenlang werden de twee meisjes vernederd, uitgescholden, bespuugd en afgebeuld. Beltman nam de turnsters zelfs in huis om volledige controle te hebben. Nu, bijna twintig jaar na hun afscheid van de topsport, besluiten Stasja en Simone hun oude trainer te confronteren met de blijvende gevolgen van zijn methodes. Terugkijkend vertellen ze wat zij en andere meisjes hebben meegemaakt.
Mijn mening
Het boek vertelt het aangrijpende verhaal van de twee topturnsters Simone Heitinga & Stasja Köhler. Al die jaren dat ik het turnen op tv volgde, heb ik me nooit gerealiseerd wat voor een leed er achter hun topprestaties schuil ging. Het is schokkend om te lezen waaraan de meisjes al op zeer jonge leeftijd werden blootgesteld. En dat dit jarenlang door kon gaan zonder dat iemand Gerrit dwong zijn onorthodoxe trainingsmethode te veranderen.

Het verhaal begint als Simone en Stasja onderweg zijn naar Calgary, Canada, waar ze hun oude trainer Gerrit willen confronteren met het leed welke hij hun en andere turnsters heeft aangedaan. In het vliegtuig blikken ze terug op hun turnjaren met hem als trainer. Afwisselend lezen we het schokkende verhaal van Simone en Stasja. Allebei begonnen ze op jonge leeftijd met turnen, in het begin nog met plezier en met de droom ooit kampioen te worden. Hun hele leven komt in het teken van het turnen te staan en vooral vanaf het moment dat ze onder training van Gerrit komen, zal dit grote gevolgen voor de rest van hun leven hebben. Ze ondervinden al rap hoe Gerrit met keiharde hand training geeft en alles en iedereen ondergeschikt maakt aan zijn doelen.

De meisjes worden uitgescholden, vernederd, geslagen, bespuugd en van hun ouders losgeweekt. Ze durven er niets van te zeggen, uit angst om nog harder te worden aangepakt. Ze mogen geen emoties tonen, huilen van verdriet of pijn mag al helemaal niet, ze moeten immers hard worden en zijn. 
Simone en Stasja komen op een gegeven moment in huis bij Gerrit en zijn vrouw Marja te wonen en komen daardoor 24 uur per dag onder het strenge regime van hun te staan. Ze leden honger, omdat ze mager moesten blijven en zo laat mogelijk moesten gaan menstrueren. Bij alles wat ze niet naar de zin van Gerrit deden, werden ze uitgescholden en dit soms urenlang. Hij schuwde ook niet om fysiek geweld tegen de meisjes te gebruiken. Ze waren nog kinderen maar mochten geen kind zijn. 
Simone wil al langere tijd stoppen met turnen, ze kan niet meer, ze wil niet meer. Maar ze durft dit niet aan te kaarten bij hem. "Wegblijven durf ik niet. Dan komt hij mij vast gewoon halen en heb je helemaal de poppen aan het dansen. Ik kan alleen stoppen met zijn toestemming". Gerrit chanteerde haar ermee dat hij al het geld welke hij aan haar besteed zou hebben, van haar ouders terug zou eisen, iets wat ze nooit zouden kunnen betalen. Volgens hem zouden haar ouders dan ook in de gevangenis terecht komen. Door deze chantage blijft Simone met tegenzin doorgaan met turnen.
Beide meisjes stoppen noodgedwongen met turnen vanwege een blessure. Simone voelt zich bevrijd, weg uit de gevangenis die turnen heet. "Ik snak naar adem en huil van opluchting: een ontlading van jarenlange stress, hoogspanning, angst en paniek". Nadat ze gestopt waren met turnen, vielen ze in een zwart gat. Wie waren ze eigenlijk, nu ze niet langer Simone en Stasja de turnsters waren? Van hun 6e tot hun 16e jaar stond alles in het teken van turnen. Hoe moesten ze nu invulling aan hun leven gaan geven? School was altijd ondergeschikt geweest aan het turnen, beide hebben dan ook een achterstand op school opgelopen. Ook hebben ze moeite met het leggen en onderhouden van sociale contacten. Simone voelt zich bij niemand op haar gemak en haar eetstoornis die in haar turntijd is ontstaan, neemt de vorm aan van een serieus probleem. Met beide komt het uiteindelijk goed maar de gevolgen van deze turntijd zullen ze altijd met zich meedragen. "Nooit meer wil ik terug in de huid van de persoon die gevormd is in mijn jeugd".
In Calgary confronteren ze hun oud trainer Gerrit met het leed wat hij hun heeft aangedaan. Hij zegt zich veel zaken niet meer te herinneren. Hij ontkent dat hij zich bewust is geweest van wat hij hun heeft aangedaan. Tegelijkertijd zegt hij dat hij zich bewust is geweest dat "als jullie zo ver van het dagelijkse leven af stonden, jullie het na de turncarrière moeilijk zouden krijgen. Ik was bevreesd dat jullie later in de 'gewone' wereld zouden ontsporen. Dat die kans er was, wist ik vanuit mijn beginvisie. Waarom creëerde ik deze wereld dan toch? Omdat ik dacht dat deze manier de beste resultaten zou opleveren".
Stasja en Simone besluiten met ex-turnsters te gaan praten om in kaart te brengen hoe zij hun turntijd hebben beleefd. Ze willen alle verhalen bundelen in een boek en dat voorleggen aan de turnbond. "Wij hopen dat door dit boek de ernst van de situatie eindelijk wordt ingezien. En dat we andere turnsters hiermee kunnen helpen. Aantonen dat ze niet alleen staan. Wij vinden dat het tijd wordt dat er ook écht iets gaat veranderen binnen de turnsport".

De onvrije oefening; een aangrijpend en schokkend verhaal, welke de andere kant van het leven van topturnsters laat zien. Een wereld waar ik als leek geen weet van had. Schokkend ook dat Gerrit zolang door kon gaan met zijn zeer harde, onmenselijke trainingsmethode, dat niemand hem dwong hiermee te stoppen en dat hij zelfs ten tijde van de confrontatie training geeft aan jonge turnsters in Amerika. Verbijsterend  vond ik het ook te lezen dat hij tijdens de confrontatie vertelde veel zaken vergeten te zijn, iets wat ik me niet kan voorstellen. De onvrije oefening; een must-read, een aanrader!

Geen opmerkingen:

Een reactie posten