12-05-14

Recensie: Doelwit - Linda Jansma

Titel: Doelwit
Auteur: Linda Jansma
Genre: Thriller
ISBN: 9789461091192
350 pagina's | De Crime Compagnie | maart 2014

Linda Jansma:
Linda Jansma (1967) schrijft al sinds haar kinderjaren. Eerst voornamelijk voor zichzelf, later ook voor vrienden en in de schoolkrant. Op haar twaalfde stuurt ze haar eerste manuscript, een jeugdboek, naar een uitgeverij. Het boek wordt niet uitgegeven, maar de positieve feedback zorgt ervoor dat ze verder blijft schrijven. Met haar eerste boek, Caleidoscoop (2010), wint Linda De Schaduwprijs en is ze een van de laatste 11 kanshebbers op de Gouden Strop. Niet alleen de jury en de pers reageert enthousiast op Linda's eersteling, lezers stemmen massaal op haar boek op lezersites als Dizzie.nl en Watleesjij.nu waar ze wekenlang de eerste plaats domineert. Haar eerste boek is ook vertaald in het Engels en wereldwijd verkrijgbaar onder de titel Haunted.

Het verhaal:
Als Judi op een nacht op haar woonboot wordt overvallen, ontsnapt ze ternauwernood aan de dood. De dader ontkomt, maar Judi weet wie het is. Drie jaar geleden moest ze voor hem vluchten en onderduiken in Amsterdam, nadat ze zijn zus Leila had geholpen te ontkomen aan de dodelijke eerwraak van haar familie. De politie gelooft haar niet wanneer ze zegt dat hij weer terug is. Zelfs als Leila zwaargewond in het ziekenhuis belandt en haar zoontje Cem verdwijnt, is er niemand die Judi serieus neemt. Helemaal op zichzelf aangewezen besluit ze het heft in eigen hand te nemen en Cem terug te halen. Maar hierbij onderschat Judi de moordlustigheid van de persoon die koste wat kost wraak wil.

Mijn mening:
Linda Jansma schrijft ook bij haar vijfde thriller over een actueel, maatschappelijk probleem; eerwraak. Eerwraak waarvan vaak gedacht wordt dat het een ver-van-mijn-bed-gebeuren zal zijn, iets wat anno 2014 toch zeker niet in Nederland plaatsvindt. De harde werkelijkheid én de cijfers laten ons echter een ander beeld zien en maken duidelijk dat eerwraak helaas ook anno 2014 in Nederland gebeurt en vele slachtoffers kent. Alleen al in 2013 zijn er ruim vijfhonderd meldingen van eerwraak geweest, bij 20 meldingen was er sprake van een dodelijke afloop. Aangrijpend en schrijnend, het besef dat wat wij lezen als een spannende thriller, voor vele meisjes de harde werkelijkheid is; verstoten, opgejaagd, bedreigd door je eigen familie. Doelwit is hoofdzakelijk gebaseerd op het verhaal van twee van deze meisjes, Najima en Ayse, beide slachtoffer van eerwraak. 

In Doelwit worden het heden, het jaar 2012, en het verleden, het jaar 2008, voortdurend afgewisseld. Er is sprake van twee verhaallijnen die uiteindelijk samenvloeien tot één geheel. Ook lezen we in enkele fragmenten de gedachten van Leila. De lezer komt slechts stukje bij beetje meer te weten over de hoofdpersonages en wat er aan de gebeurtenissen in het heden vooraf is gegaan. Gedurende het verhaal is duidelijk te merken dat Linda Jansma zich heeft verdiept in de materie waarover ze schrijft en de gemeenschap waarin het verhaal zich afspeelt, de Jezidi's, een gesloten geloofsgemeenschap. 

In 2008 werkt Judi als vertrouwenspersoon op een middelbare school waar ze in contact komt met leerlinge Leila. Leila is afkomstig uit een Jezidi gemeenschap waarin de wetten en regels van het gezin, de familie gelden. „Je wordt geboren als jezidi, je kunt niet tot het geloof toetreden. Er bestaat een streng kastenstelsel, waarbinnen het trouwen ook strikt en traditioneel geregeld is.” Meisjes worden al op zeer jonge leeftijd beloofd aan iemand binnen de gemeenschap. Een relatie met een buitenstaander is dan ook ondenkbaar. Leila voelt zich thuis niet veilig en wordt regelmatig mishandelt door haar broer Tarik. Wanneer Leila een relatie met de Nederlandse Thomas krijgt, ontstaan er grote problemen waarbij haar leven in gevaar komt. 

Vanaf het moment dat Leila me had verteld dat ze een jezidi was en een oogje had op Thomas Withuizer, voelde ik al dat haar leven in gevaar was. Een gevoel dat nog eens versterkt werd door het bezoek van haar broer Tarik. Ik wist zeker dat als Leila met Thomas verder wilde, ze niet op steun van haar familie hoefde te rekenen. Sterker nog, ze zouden haar met harde hand dwingen zo snel mogelijk met de door haar ouders uitgekozen man te trouwen. En als ze zich zou blijven verzetten, dan zou ze de familie-eer bezoedelen. Met alle gevolgen van dien.” 

Uit angst voor eerwraak vlucht Leila van huis en vraagt hulp aan Judi. Judi helpt haar en brengt haar naar een plek waar ze veilig is. Tarik heeft gezworen zich te wreken op Leila, ook Judi is door haar hulp aan Leila haar leven niet meer zeker. „Leila zou de rest van haar leven in angst leven. Bij elke straathoek zou ze zich afvragen of haar broer, of een ander familielid haar misschien opwachtte.” Ze beseffen dat hun leven in gevaar is en kunnen uiteindelijk dan ook niet anders dan te vertrekken naar Amsterdam, onderduiken op een plek waar ze denken veilig te zijn. 

„Om veilig te zijn moesten we onze vertrouwde omgeving achterlaten, verkassen naar de andere kant van Nederland, en mochten we zelfs onze vrienden, en in mijn geval ook mijn familie, niet eens vertellen waar we heen gingen. Het was moeilijk, maar het is ons gelukt. Alleen de prijs die we ervoor betaald hebben was veel te hoog.”

Vier jaar later wordt Judi op een nacht op haar woonboot overvallen. De insluiper heeft het op Judi gemunt. Ternauwernood weet zij, mede door hulp van haar boskat Bruce, aan de dood te ontkomen. Judi denkt de dader te herkennen: Tarik, de broer van Leila. „Na drieënhalf jaar zijn we weer terug bij af. En het ergste is dat ik niet weet wat we moeten doen. Wéér vluchten? Wéér een andere verblijfplaats zoeken, een nieuw leven opbouwen? En dan? Hoe lang zal het duren voordat hij ons voor de tweede, nee, de derde keer gaat vinden? Hoe lang voordat hij krijgt waar hij op uit is: Leila’s dood.” 

Drie dagen later wordt Leila aangevallen en is haar zoontje, Cem, spoorloos verdwenen. Leila belandt zwaargewond in het ziekenhuis. „Leila lag in de keuken, in een grote plas bloed, met een gezwollen gezicht en vier messteken in haar borst. En Cem … Cem was weg.”

Judi schakelt de hulp in van rechercheur Ben van Vliet. Hij was het die hun, samen met zijn collega Martha Beijst, in het verleden hielp en ervoor zorgde dat ze een veilig onderkomen in Amsterdam kregen. Maar als de politie weinig voor hun kan doen, en Judi het gevoel krijgt niet geloofd te worden, gaat ze zelf op onderzoek uit. „Ik heb het geweten. Al drieënhalf jaar lang. Dat er ooit een dag zou komen dat Cem de prijs moest betalen. Maar dit keer ga ik niet toekijken hoe alles wat me lief is mee de afgrond in wordt getrokken. Ik moet een plan hebben.” Hoe heeft Tarik hen gevonden in Amsterdam? Is hij erop uit om zich alsnog te wreken op Leila en Judi? Maar is het wel Tarik die achter deze nieuwe bedreigingen zit? En waar is Cem, wie heeft hem meegenomen?

„Maar als Tarik er niets mee te maken heeft, wie dan wel? Wie heeft Leila dan neergestoken? En Cem meegenomen? Wie was het dán die mij probeerde te wurgen? Dat was Tarik, dat weet ik honderd, nee duizend procent zeker. Het was zijn stem, het waren zijn ogen. Onweerlegbaar.”

Een rollercoaster aan gebeurtenissen en bedreigingen volgt en leidt uiteindelijk tot een spannende, verrassende ontknoping waarbij alle puzzelstukjes zich tot één geheel vormen. Eindelijk wordt voor de lezer duidelijk hoe alles precies in elkaar steekt en wat er zich in het verleden allemaal heeft afgespeeld. 

Doelwit: een meeslepend en boeiend verhaal, welke mij meteen vanaf de eerste pagina in haar greep krijgt en mijn volle aandacht te pakken heeft. Het verhaal is in een prettige schrijfstijl geschreven en laat zich vlot lezen. Op het puntje van mijn stoel gezeten lees ik het boek in één keer uit. De wereld om me heen bestaat voor even niet meer, ik kan niet stoppen met lezen, wil weten hoe het Leila en Judi zal vergaan, zullen ze eindelijk veilig zijn? Kunnen ze eindelijk het verleden achter zich laten? Is het inderdaad Tarik die achter alle bedreigingen zit? En Cem, wie heeft hem meegenomen, waar is hij, is hij veilig? Het gebruik van afwisseling tussen heden en verleden vind ik in dit verhaal heel sterk, slechts stukje bij beetje kom je als lezer meer te weten, het maakt je als lezer nieuwsgierig en ik kan dan ook maar één ding doen: doorlezen, willen weten hoe alles nu daadwerkelijk in elkaar steekt. Pas op het einde van het verhaal valt alles op zijn plek en worden de gebeurtenissen uit het verleden duidelijk voor de lezer. 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten