07-09-15

Recensies: De kleine gevangene - Lise Kristensen

Titel: De kleine gevangene
Auteur: Lise Kristensen
Recensie: Saskia, Miranda, Clasien
Genre: Waargebeurd
ISBN: 9789044347609
304 pagina's | The House of Books | juli 2015

Lise Kristensen:
Lise Kristensen werd in 1934 geboren op Java. Na de oorlog studeerde ze in Noorwegen, Duitsland en Engeland, waarna ze begon met schilderen. Haar werk werd in vele landen tentoongesteld. Nu woont Lise met haar echtgenoot in Spanje. Het duurde meer dan vijftig jaar voordat ze haar ervaringen op schrift kon stellen.

Het verhaal:
Het waargebeurde overlevingsverhaal van een klein meisje in een Japans krijgsgevangenkamp op Java tijdens de Tweede Wereldoorlog. We hadden de hele dag honger, echt de hele tijd, maar we bedelden en scharrelden en pikten wat, en we verzamelden wat vliegen en muizen om net dat levensreddende beetje extra voedsel te bemachtigen. Java, 1942. De achtjarige Lise leidt een idyllisch leventje. Totdat Java wordt bezet door de Japanners en alle Europeanen gevangen worden gezet. Twee jaar lang verblijft Lise met haar moeder, haar jongere zusje Karin en haar babybroertje Lasse onder de meest erbarmelijke omstan-digheden in een Jappenkamp. Lise bedenkt allerlei manieren om haar familie te beschermen en voor uithongering en gruwelijke wreedheden te behoeden. Haar uithoudingsvermogen en haar wil om te overleven blijken sterker dan het sterkste prikkeldraad.

Recensies:
Saskia:
Dit waargebeurde verhaal heeft indruk op me gemaakt. Nu maken waargebeurde verhalen altijd indruk op me maar dit is het eerste waargebeurde verhaal dat ik lees over de oorlog. Lise is acht jaar oud als ze samen met haar moeder, zusje Karin en broertje Lasse opgepakt wordt en naar een jappenkamp vervoerd worden. De omstandigheden daar zijn gruwelijk en de beproevingen die ze moeten doorstaan zijn echt verschrikkelijk. Zo moeten ze vaak buigen voor de Japanners (dit heet Tenko), soms urenlang, zodra er mensen door hun knieën zakken, krijgen ze er van langs. Lise moet nog een paar keer "verhuizen" naar een ander kamp, dit betekende een urenlange wandeling in de brandende zon zonder een slokje water, natuurlijk hadden de japanse soldaten wel voldoende water bij zich. In het kamp heerst hongersnood en al snel raakt Lise bedreven in het stelen van voedsel. Zelf vind ze het stelen verschrikkelijk maar ze moet wel om te overleven, ook is ze door alles wat ze heeft meegemaakt gehard geraakt, dit kan ik me ook wel voorstellen, de mensen die gestraft worden kun je toch niet helpen en ik denk dat je er dan ook alles aan doet om zelf geen slachtoffer van een afranseling te worden. Wonder boven wonder weet het gezin te overleven, ook vader, die in een ander kamp ondergebracht was overleeft de oorlog. Het gezin keert uiteindelijk terug naar hun vaderland Noorwegen.  Ik was echt van begin tot eind geboeid door het verhaal en kan maar nauwelijks bevatten dat dit allemaal echt gebeurd is. Lise schrijft ook op het eind van het boek dat ze dit altijd met zich mee blijft dragen tot het einde van haar leven. Door de prettige manier waarop het boek geschreven is en het boeiende verhaal, lees je het in een mum van tijd uit. Heftig en gruwelijk verhaal maar een ontzettend goed boek!


Miranda:
De kleine gevangene, is een autobiografisch boek van Lise Kristensen, het heeft meer dan 50 jaar geduurd eer zij haar ervaringen in diverse Jappenkampen kwijt kon. Na het lezen van het verhaal is het zeker te begrijpen waarom dit zo is. 

Lise (ten tijde van het uitbreken van de oorlog 8 jaar oud) woont samen met haar vader, moeder, jongere zus en baby Lars op Java, wanneer de Jappen het land binnen dringen worden ze binnen korte tijd uit huis gehaald en naar een Jappenkamp afgevoerd. Iedereen, behalve vader (deze wordt ergens anders heen gebracht) daar komen ze in barre omstandigheden terecht. Ze verblijven met hun drieën in aan garage waar ze samen een thuis van moeten maken, de ratten lopen alle kanten op, het eten is op rantsoen en niet genoeg om de dagen mee door te komen. Als dit al niet erg genoeg is worden ze na een korte tijd afgevoerd naar een volgend kamp, waarvoor ze eerst op vrachtwagens naar een station worden gebracht en vervolgens in een overvolle trein worden gepropt zonder genoeg eten en drinken en hygiënische voorzieningen. Daarna moeten ze te voet naar een nieuw kamp. Onderweg wordt het steeds duidelijker dat moeder ziek wordt. Al gauw komt de zorg van haar broertje en zusje op Lise's schouders terecht. Wat ervoor zorgt dat ze te snel volwassen moet worden, normen en waarden worden overboord gegooid want ze moeten tenslotte zien te overleven.

Woorden kunnen haast niet omschrijven in wat voor verschrikkelijke omstandigheden Lise en haar familieleden terecht zijn gekomen, iedereen kent wel de boeken over de concentratiekampen van de nazi's, des te minder is er bekend over de Jappenkampen, welke ook niet vergeten mogen worden. De Jappen hielden ook verschrikkelijke denkwijzen erop na, mensonterend te noemen. De gevangenen werden uitgehongerd, neergeslagen, voor dood achter gelaten, kinderen mochten geen onderwijs meer volgen, voor straf door de zon verwarmende hete plaat gezet om daar vervolgens een hele dag in te verblijven. Doden werden respectloos op een kar gegooid en afgevoerd. Kinderen moesten stelen om te overleven, de onderlinge jaloezie spat van de pagina's af. 

In een ik-verhaal neemt Lise je mee naar alle kommer en kwel welke zij en haar familie mee moesten maken, een indringend portret welke je niet snel zult vergeten. Maar iets wat de volgende generaties horen te weten. Het is een stuk geschiedenis die niet vergeten mág worden. Bereid je voor op een tranendal want wat Lise heeft gezien en meegemaakt is een trauma voor het leven. 


Clasien:
Lisemor (Lise) is 10 wanneer de oorlog uitbreekt in Java, dit verhaalt wordt verteld door de ogen van Lise die samen met haar moeder, zusje Karin en broertje Lasse bijna twee jaar in Jappenkampen verblijft. Haar vader is ondergebracht in een mannenkamp. Wanneer de oorlog uitbreekt woont Lise in Soerabaja in een prachtig huis, ruim en licht. "Het leek alsof ons leven rustig voortkabbelde. Afgezien dan van de Japanse soldaten: die zag je werkelijk overal, als een krioelend leger kakikleurige mieren".

Het eerste kamp is De Wijk, hier verblijft Lise 6 maanden. "De vrachtwagen reed door een poort een terrein op dat me deed denken aan een groot dorp. Er stond een hoog hek omheen met prikkeldraad erop". Hier woonden ze in een garage. "er hing een doordringende walm van olie, bezien en zweet. De vloer van de garage lag bezaaid met puin, auto-onderdelen en andere troep. Het was een donkere, naargeestige ruimte".

"Wat had ik verkeerd gedaan? Waarom was ik gevangengenomen? Wat hadden papa en mama verkeerd gedaan?"

Het tweede kamp waar ze ruim 8 maanden verbleven was bij een kerk. Er waren 1200 vrouwen en kinderen. "Ik probeerde te begrijpen waarom mensen ons in deze ellendige situatie hadden gebracht? We hadden toch niets verkeerds gedaan?" In dit kamp heerste een enorme vliegenplaag, de meeste kampbewoners waren ziek of koortsig. Omdat het kamp overvol was moesten ze naar een andere locatie Kamp Lampersarie.

Kamp Lampersarie: We woonden in een huis in zeer slechte staat, overvol. We sliepen in de provisiekast. Ruim 8000 mensen waarvan de helft bedlegerig. Geplaagd door moessonregens, ratten, vreselijke stank. "Niemand glimlachte, niemand lachte, alles stond in het teken van overleven".

"Bij de Jappen had ik geleerd om egoïstisch te zijn, om mijn schuldgevoel opzij te zetten en om niet te schromen anderen te benadelen als dat mijn eigen overlevingskansen vergrootte".

Uiteindelijk is het zover, de oorlog loopt op zijn eind. Dit verhaal is emotioneel, heftig en verteld zoals het is met alle ellende van een oorlog. Lise neemt alle verantwoording op haar schouders, wanneer haar moeder ziek wordt verzorgt zij haar broertje en zusje. Een meisje van zelf 10 jaar oud. Dit verhaal zal ik niet gauw vergeten en Lise heeft een plaats in mijn hart veroverd.



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.