05-05-16

Recensie: De vergeten Holocaust - Zoni Weisz

Titel: De vergeten Holocaust
Auteur: Zoni Weisz
Recensie: Marion
Genre: Mens & Maatschappij
ISBN: 9789024569939
288 pagina's | Uitgeverij Luitingh-Sijthoff | januari 2016

Zoni Weisz:
Zoni Weisz is vertegenwoordiger van de internationale Sinti- en Roma-gemeenschappen, bijvoorbeeld bij Tweede Wereldoorlog-herdenkingen. Hij is lid van het internationale en Nederlandse Auschwitz Comité. In januari 2016 spreekt hij de Verenigde Naties in New York toe over de Holocaust en over hedendaags racisme.

Het verhaal:

Zoni is de aangrijpende autobiografie van een zeer bijzondere Holocaust-overlevende: Zoni Weisz. Hij is een man van twee werelden: Nederland en de Sinto-cultuur. Ongeveer een half miljoen zigeuners werden in de Tweede Wereldoorlog gedood door de nazi's. Zoni Weisz overleefde. Hij vertelt over zijn jeugd als Sinto, over het verlies van zijn ouders, zusjes en broertje. Maar ook over zijn wonderbaarlijke loopbaan als topbloemist en arrangeur, en als internationaal promotor van de Nederlandse bloemenindustrie. Nu zet hij zich in voor de zaak van Roma en Sinti. 

Recensie door Marion:

Zoni is een waanzinnig en bijzonder mooi boek, het is het levensverhaal van Zoni Weisz. Dit indrukwekkende verhaal begint met een woord vooraf van Ronald Leopold, algemeen directeur Anne Frank Stichting. Hij verwoord eigenlijk in een paar woorden, waar dit boek over gaat. ''Het levensverhaal van Zoni Weisz dat in dit boek is opgetekend reikt ons ook een les van de geschiedenis aan. Die les is misschien in de eerste plaats wel het besef hoezeer het leven van een mens door de oorlog is getekend.'' 

Je maakt kennis met Zoni, (''het geschenk van god'' in het Romanes) tijdens zijn kinderjaren. Waarin hij vertelt over zijn eerste jaren van zijn jeugd. Je krijgt een kijkje in het leven van de Sinti, hoe hun leefstijl is, hoe de woonwagens eruit zien en hoe de omgang onderling is. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog merken de Sinti nog weinig, totdat ze erachter komen dat zij, net als de joden, worden gezien als ''ondermensen''. Niet veel later gaat Zoni met zijn bibi (tante) Moezla mee om daar te logeren. Juist na deze nacht zal alles veranderen, want de volgende dag vindt er een grote gecoördineerde actie plaats om alle zigeunerachtig uitziende mensen op te pakken en op transport te zetten naar hun voorlopige eindbestemming Westerbork. Door toeval ontsnapt Zoni de eerste keer aan het transport richting Westerbork. Ook de tweede keer, wanneer het lijkt dat hij in de trein zal stappen, is er een keerpunt. Wanneer de treinwagon arriveert, herkent hij de jas van zijn zusje, die uit de veewagen hangt en ziet zijn kaalgeschoren moeder en vader. Op hetzelfde moment krijgt hij opnieuw een kans om te rennen voor zijn leven tijdens een onoplettend moment en een aardige politieagent. Tijdens dit stuk in het verhaal kreeg ik gewoon kippenvel en lijk je haast de emoties te voelen die zich toen hebben afgespeeld. 

Doordat Zoni vervolgens ondergebracht wordt bij een oom krijgt hij voor het eerst in zijn leven een persoonsbewijs. Op dit moment verandert ook zijn naam in Johannes Weisz. Door alles wat hij op jonge leeftijd al heeft meegemaakt zonder het te kunnen verwerken, is hij moeilijk te bereiken en verhuist hij meermaals van gezin naar gezin. Uiteindelijk komt hij bij Tante Leen, zij ziet in dat scholing heel belangrijk is en zorgt voor een goede basis voor zijn toekomst. Zoni bouwt ondanks alle tegenslagen een mooi bestaan op in het bloemenvak. Onder Sinti is de traditie om niet naar school te gaan hardnekkig, maar Zoni heeft deze kans wel gekregen en aangepakt. En zoals hij zelf zegt in het boek ''Educatie is immers de sleutel op de deur naar een betere toekomst.'' Hij wordt zowel in Nederland als in het buitenland bekend vanwege zijn bloemenkunst. En ook voor de Sinti en Roma gemeenschap is hij een belangrijk persoon en brengt hun stem over naar de buitenwereld opdat ook hun verhaal tijdens de oorlog niet vergeten mag worden. Het verhaal laat zien dat gebeurtenissen uit het verleden, in de toekomst, vele generaties verder nog steeds invloed kunnen hebben. 

Ook beelden uit het heden, zoals met de vluchtelingencrisis zijn confronterend. Alsof je weer terug gaat in de tijd. De mensenmassa bij een trein, waarbij een klein jongetje alvast de wagon in wordt gebracht via handen boven het hoofd terwijl hij om zijn vader roept, die nog buiten de trein staat, niet weten of hij bij zijn zoon terug zal komen, alles er aan doen voor de hoop op een veilige en betere toekomst. Deze scenes lijken te veel op wat Zoni en waarschijnlijk ook vele andere in oorlogstijd hebben meegemaakt. Het boek eindigt met een korte geschiedenis van de Sinti en de Roma, die in de volksmond beide onder het kopje ''zigeuners'' worden genoemd, maar toch een verschillende leefstijl hebben. Het was gewoon een heel goed boek om te lezen en eigenlijk een stukje geschiedenis, tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar nog niet iedereen weet van heeft, maar eigenlijk wel zou moeten weten. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen