04-07-16

Recensies: Met de kont aangekeken - Gerard Popkema

Titel: Met de kont aangekeken
Auteur: Gerard Popkema
Recensie: Nynke, Xandra Sc
Genre: Mens & Maatschappij
ISBN: 9789078659051
208 pagina's | Uitgeverij MoosMedia | april 2016

Gerard Popkema:
Gerard Popkema schreef Met de kont aangekeken naar aanleiding van een persoonlijke zoektocht naar zijn voorouders in Friesland. Eerder schreef hij de boeken Vrolijk vijftig en Rondje tijd.

Over het boek:
'Met de kont aangekeken' is het verhaal over een samenleving in het Friese dorp Jubbega. Over de worsteling van een groep mensen die tot in de jaren vijftig van de 20e eeuw nog in holen en keten woonden. Vlakbij de gemeenschap die niets met hen te maken wilde hebben. Hoe dit uiteindelijk leidde tot een welvarend dorp waarin de bevolking in goede harmonie samenleeft, staat in het boek beschreven. Interviews met ooggetuigen en personen uit de politiek, maatschappelijk werk en onderwijs geven inzicht in de actuele beleving van mensen. De geschiedenis van het dorp Jubbega en de verschillen in houding en visie zijn in elkaar vervlochten waardoor een prettig leesbaar verhaal is ontstaan, met humor en vaart geschreven. Een boek dat tot nadenken stemt, over de wijze waarop kansarme groepen tot de samenleving gaan behoren. 

Recensies:

Xandra Sc:

Ik kreeg het boek opgestuurd door de uitgever MoosMedia. Waar ik erg blij en dankbaar voor ben. Het boek gaat over de zoektocht van de schrijver naar zijn voorouders in Friesland. Hij beschrijft de ontwikkelingen van een Friese samenleving in het dorp Jubbega. Het boek is opgedeeld in drie gedeeltes. Deel I Stilstand, Deel II Opbouw en deel III Aansluiting. Dit geeft het boek een goede structuur. Het boek is met humor geschreven en toch ook leerzaam. Goed leesbaar, goede zinsopbouw. Het gaf me een kijkje in hoe het in Jubbega is geweest.

Deel I Stilstand, in dit gedeelte wordt de toestand van de samenleving in Jubbega m.b.t. de Kompenijsters uitvoerig beschreven. Kompenijsters waren de mensen die voor de Kompenije (Compagnie) werkten. Deze mensen woonden door bepaalde omstandigheden in zeer slechte woningen, het leek lange tijd dat ze zich hier in wentelden. Ook was er sprake van een slechte in- en uitgang tot het dorp. Hierdoor konden de omstandigheden zo lang voortduren. Het geheel wordt onderbouwd met historische feiten, interviews met mensen die er woonden/wonen (oer-Kompenijsters) en andere betrokkenen. De vragen die centraal staan, waarom Jubbega zo lang bleef stilstaan, waarom deed niemand iets niet van buitenaf of van binnenuit. Zeer interessant.

Toen verliet ik het dorp en volgden landerijen, de vaarten, het oude veengebied, waar ooit de traagheid van de vooruitgang door willoosheid, chaos en bestuurlijke onhandigheid als stroop door de velden gleed.

Deel II Opbouw, in 1925 komt er eindelijk aandacht voor het gebied in de politiek. Door toeval. Eindelijk gaat de politiek zich bekommeren om de armoede, slechte huisvesting, hygiëne. Ik vond het naar om te lezen hoe deze gemeenschap van buitenaf gezien werd. Woorden van een werkzame huisarts in dat gebied. "Tenslotte ben ik gaan inzien dat de grootste kwaal van deze achterlijke gemeenschap is: ziekelijke willoosheid." Ook wordt in dit gedeelte naast dus de aanzet van de opbouw ook beschreven welke personen een grote rol speelde bij de opbouw en waarom zij dat deden. De drie hoofdthema’s waaraan gewerkt werd waren; verbetering van de huisvesting, werk, leefwijze van de bevolking verbeteren. Daarnaast krijg je inzicht waarom bepaalde van deze punten verbeterden en welke niet.

Deel III, Aansluiting, het boek sluit af met waar Jubbega nu staat en hoe de Kompenijsters uiteindelijk wel aansluiting vonden. Bijzonder vond ik dat alle ellende waar de Kompenijsters mee te maken hebben gehad ook iets positiefs heeft opgeleverd. "Sociale cohesie, saamhorigheid en kleinschaligheid zijn vanzelfsprekende verschijnselen in Jubbega." Door het laatste deel kreeg ik bijna zin om In Jubbega te gaan wonen. Mooi omschreven waar de geschiedenis toe geleid heeft in deze tijd. Verder wordt de functie omtinker beschreven, omtinken betekend; "Dat je om iemand denkt, iemand helpt." De functie heet nu meitinker (meedenker).

De kaft vond ik leuk gekozen. Ik vond het er door de kaft uitzien als een mannenboek. De titel slaat op het feit dat de Kompenijsters met de kont aan werden gekeken door iedereen buiten de wijk. Het was zelfs zo erg dat ze als ongedierte werden beschouwd. De subtitel Over buitenlui die burgers werden dit is de kern van het boek en wordt ook in die volgorde behandeld in dit boek. Dit boek geef ik vier sterren, in het begin van het boek stonden nog wat schrijffoutjes. Het enige wat ik verder mistte waren misschien foto’s. Maar nu kon ik mijn eigen fantasie aan de beeldende woorden verbinden. Zeker een aanrader.


Nynke:
Dit boek heeft de toepasselijke titel Met de kont aangekeken meegekregen met op de cover een niet al te flatteuze foto. Het is een titel die goed past bij het wat ruwe imago van de Kompenijsters en is ook een citaat van één van hen. Dit boek handelt over de geschiedenis van de Kompenijsters; de armere bewoners aan de randen van Jubbega ten oosten van Heerenveen. De auteur heeft z’n wortels in deze streek en is uit nieuwsgierigheid op zoek gegaan naar de geschiedenis van de Kompenijsters die tot ver in de vorige eeuw vaak in plaggenhutten woonden. Dit boek kent drie delen: stilstand, opbouw en aansluiting waarbij deze thema’s in verschillende hoofdstukken behandeld worden. Het boek is samengesteld op basis van documenten en interviews. Vooral het deel waarin uit de doeken wordt gedaan hoe in de vorige eeuw met alle goede bedoelingen getracht werd mensen wat bij te brengen of te betrekken bij allerlei welzijnsactiviteiten is sterk omschreven. Het laat goed de afstand zien tussen de bevolking en de beleidsmakers. De interviews staan soms wat los van het verhaal. Dit had waarschijnlijk beter gewerkt als de auteur citaten uit interviews had gebruikt ter illustratie. De auteur behandelt de complete geschiedenis van de Kompenijsters; het leven van de mensen zelf, de manier waarop de politiek hiermee omging en het welzijnswerk. Dat maakt dit boek tot een compleet inkijkje in voor velen een onbekend stukje historie. Voor mij, met wortels in die regio was het een complementering van de puzzel, waarvan ik vroeger wel stukjes meegekregen heb, maar waarvan ik nooit de complete puzzel heb kunnen maken.



1 opmerking:

  1. As Fries om utens, sa beskou ik jo sille jo it Frysk lêzen wol machtich wêze nim ik oan.Wat ik eins spitich fyn dat der net mear humoristyske stikjes yn steane. It is in mear in saaklik boek wurden mei wol in soad ynformaasje.Alhoewol der oer wichtige saken net rept wurd. Bygelyks de kristelike skoallen dy der oan meiwurke ha dat der in soad analfabetisme yn Jobbegea foarkaam.Hja moasten in bepaalt oantal bern ha om dy skoalle op te setten. Hja kochten dan eins learlingen fan de heidenske bevolkind troch in pear klompen sa in nije broek tejaan.Mar as dy bern net opskoalle kamen, wie harren wol goed. It wiene yn harren eagen wylden. Ek Siemen Brinksma word net neamt wyls dy ek in soad foar de befolking dien hat.
    En ten slotte hienen jo mear ferhalen út de kompenijsters kriegen as jo Frysk praat hiene.Ik ha sels in soad ferhalen opskrean .
    Groetenis Jangerben.

    BeantwoordenVerwijderen